Trái phiếu chính phủ: Đừng để cung – cầu bị lệch

Vào cuối tháng 7/2018, lợi suất phát hành trái phiếu chính phủ (TPCP) ở nhiều kỳ hạn từ 1 – 15 năm trên phân khúc sơ cấp đều tăng so có cuối tháng 6. Tuy nhiên, trái phiếu vẫn khó phân phối vì nhà đầu không mấy mặn mà.

Nghịch lý

Một nghịch lý tiếp tục tồn ở trên phân khúc sơ cấp TPCP và có xu hướng trầm trọng hơn, đây là bất chấp lợi suất TPCP nhiều kỳ hạn đã tăng so có cuối tháng 6/2018, nhưng TPCP vẫn khó phân phối khi mật độ tổng giá trị trúng thầu chỉ đạt 43,7%/tổng giá trị gọi thầu, giảm khá mạnh so có mật độ này trong tháng 6/2018 là 60%.

Theo số liệu từ phòng chào giá 1 vài nhà tạo lập phân khúc của Hiệp hội Thị trường trái phiếu Việt Nam (VBMA), lợi suất chuyển nhượng TPCP ở 1 vài kỳ hạn vào cuối tháng 7/2018 đã tăng ở toàn bộ 1 vài kỳ hạn từ 1 – 15 năm so có cuối tháng 6, nhất là 1 vài kỳ hạn từ 1 – 5 năm: TPCP kỳ hạn 1 năm tăng 91 điểm căn bản (bps), 2 năm tăng 68 bps, 3 năm tăng 43 bps, 5 năm tăng 32 bps…

Lợi suất tăng, nhưng chưa tạo ra sức quyến rũ đối có nhà đầu tư khi trong tháng 7/2018, Kho bạc Nhà nước đã tổ chức gọi thầu 35.250 tỷ đồng, nhưng tổng giá trị trúng thầu đạt 15.420 tỷ đồng, tương đương 43,7%.

Lượng trái phiếu ế ẩm tăng khiến cho đến hết tháng 7/2018, Kho bạc Nhà nước mới đã đi vào hoạt động hơn 20,5% kế hoạch phát hành TPCP của quý III/2018. Lũy kế 7 tháng đầu năm nay, nhà phát hành chỉ huy động được 105.001 tỷ đồng, tương đương 38,05% kế hoạch năm.

Tình cảnh ế cũng xảy ra có trái phiếu do Ngân hàng Chính sách Xã hội Việt Nam phát hành. Trong tháng 7/2018, ngân hàng này chỉ huy động được 350 tỷ đồng trên 2.000 tỷ đồng gọi thầu.

Diễn biến từ phân khúc cho thấy, nếu mặt bằng lãi suất sắp tới đi ngang hoặc tăng nhẹ như thời gian qua, sẽ khó cải thiện sức cầu cho phân khúc sơ cấp TPCP. Điều này sẽ tác động tiêu cực đến khả năng đã đi vào hoạt động kế hoạch phát hành TPCP đề ra cho năm nay.

Sức cầu suy giảm, do đâu?

Hiện ngân hàng thương mại vẫn là nhà đầu tư chủ lực trên phân khúc TPCP, trong khi càng về cuối năm, theo chu kỳ kinh doanh, 1 vài ngân hàng thường tăng dự trữ thanh khoản để cung cấp cho nhu cầu tăng trưởng tín dụng cao.

Điều này khiến cho số vốn sẵn sàng đầu tư vào kênh TPCP của khối nhà đầu tư lớn này không còn dồi dào như nửa đầu năm. Sức cầu trên phân khúc giảm khiến cho khả năng hấp thụ TPCP trên phân khúc sơ cấp suy giảm.

Mặt khác, hiện vẫn còn sự chênh lệch khá lớn giữa lợi suất trái phiếu trên phân khúc sơ cấp và thứ cấp. Điều này khiến cho nhà đầu tư ưa thích mua trái phiếu trên phân khúc thứ cấp, vì thời cơ kiếm lời cao hơn so có mua trên phân khúc sơ cấp.

Cụ thể, theo Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX), ở phiên đấu thầu ngày 18/7, TPCP kỳ hạn 7 năm có lãi suất trúng thầu 3,85%/năm (tăng 0,42%/năm so có lãi suất trúng thầu phiên trước đây); trái phiếu kỳ hạn 15 năm có lãi suất trúng thầu 4,76%/năm (tăng 0,03%/năm so có lãi suất trúng thầu phiên liền trước), trái phiếu kỳ hạn 30 năm có lãi suất trúng thầu 5,42%/năm…

Trong khi đây, cũng trong ngày chuyển nhượng 18/7, trên phân khúc sơ cấp, lợi suất TPCP kỳ hạn 5 năm, 15 năm, 30 năm lần lượt được chuyển nhượng ở mức 4,16%/năm, 5,15%/năm và 5,9%/năm.

Trong bối cảnh giải ngân nguồn vốn TPCP chậm, nhà phát hành có nguồn gốc để chưa vội điều chỉnh lợi suất phát hành trên phân khúc sơ cấp theo sát tín hiệu của phân khúc, bởi huy động được lượng vốn TPCP lớn, nhưng giải ngân chậm sẽ gây gánh nặng trả lãi cho ngân sách.

Tuy nhiên, ý kiến từ lãnh đạo 1 ngân hàng lớn, đồng thời là thành viên của VBMA cho rằng, nếu để sức cầu trên phân khúc thứ cấp suy giảm tiếp thì khi có nhu cầu tăng huy động vốn qua kênh TPCP cho ngân sách nhà nước dễ dẫn đến sự giật cục trong điều hành lãi suất phát hành như đã từng xảy ra.

Khi cần tiền, nếu nhà phát hành đột ngột tăng lãi suất phát hành cũng không dễ hút dòng tiền vào TPCP, bởi kế hoạch kinh doanh của 1 vài nhà đầu tư nhìn chung, khối ngân hàng nói riêng có độ trễ, chứ chẳng thể trong thời gian ngắn thu xếp được lượng vốn rót vào TPCP.

Do đây, để cung – cầu cân đối hơn và khắc phục hiện trạng ế TPCP, Bộ Tài chính cần rà soát lại thật kỹ nhu cầu sử dụng vốn TPCP trong năm nay, nếu không cần phát hành có khối lượng như kế hoạch ra mắt hồi đầu năm nay thì nên giảm tổng mức phát hành.

Khi tín hiệu nguồn cung sẽ giảm được phát đi, cộng có việc điều hành lãi suất bám sát tín hiệu của phân khúc hơn, sẽ tạo ra sức quyến rũ cho TPCP, giúp cung – cầu bớt lệch và hình ảnh phân khúc đặc thù này phát triển thành chuyên nghiệp, hiệu quả hơn.

Bạn đang xem chuyên mục Blog Tai Chinh Bat Dong San ở Duanvincitygrandpark.net