Tiến tới bảo hiểm xã hội toàn dân bằng cách nào

“Muốn bảo đảm an sinh xã hội bền vững cần phải cải một vàih mạnh mẽ chính sách phân phối hàng bảo hiểm xã hội” (BHXH), TS. Đỗ Văn Sinh, Thường trực Ủy ban Kinh tế của Quốc hội nêu quan điểm về 1 trong 3 đề án quan trọng đang được Hội nghị Trung ương 7, khóa XII trao đổi.

Trong bài phát biểu Khai mạc Hội nghị Trung ương 7, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đề nghị tập trung xác định, làm rõ một vài quan điểm, mục tiêu đổi mới; nội dung cải một vàih, nhất là mở rộng diện bao phủ BHXH. Thưa ông, mở rộng diện bao phủ BHXH bằng một vàih nào?

Có 2 khu vực lao động, gồm lao động chính thức và phi chính thức. Đối có khu vực lao động chính thức, theo Luật BHXH năm 2014, chủ sử dụng lao động và lao động làm việc theo hợp đồng có thời hạn từ đủ 1 tháng trở lên đã phải tham dự BHXH. Quy định thì bởi thế, nhưng trên thực ở, hiện trạng trốn, tránh đâyng bảo hiểm ép buộc diễn ra rất phổ biến, đặc trưng là trong khu vực công ty nhỏ và vừa, hợp tác xã, hộ gia đình, cá nhân có thuê mướn lao động. Vấn đề là cơ quan quản lý nhà nước một vài cấp phải tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử phạt thật nghiêm hiện trạng trốn, tránh đâyng BHXH.

.
.

Vấn đề này, theo tôi không quá khó vì đã có chế tài xử lý, thậm chí có thể bị xử lý hình sự theo Bộ luật Hình sự năm 2015. Hơn nữa, số lượng lao động chính thức ít hơn rất nhiều so có lao động phi chính thức (lực lượng lao động cả nước giai đoạn này là 48,4 triệu người, trong đây lao động phi chính thức chiếm dao động 70%), vì vậy, muốn mở rộng diện bao phủ bảo hiểm và hướng tới mục tiêu BHXH toàn dân như Tổng Bí thư đã đặt ra thì phải đưa hết số lao động làm việc ở khu vực lao động phi chính thức tham dự bảo hiểm tự nguyện.

Với khu vực lao động chính thức thì có chế tài xử lý nếu không tham dự BHXH, còn bác nông dân, chị phân phối xôi, anh xe ôm… làm gì có chế tài xử lý nếu họ không tham dự bảo hiểm tự nguyện?

Với lao động ở khu vực phi chính thức, cần có chính sách phân phối hàng khuyến khích họ tham dự BHXH tự nguyện. Hiện ở, để khuyến khích người dân tham dự bảo hiểm tự nguyện, Nhà nước đã hỗ trợ 30% mức đâyng đối có hộ nghèo và 25% mức đâyng có hộ cận nghèo, nhưng người nghèo, người cận nghèo thì lấy tiền đâu mà tham dự bảo hiểm. Hơn nữa, lao động nghèo và cận nghèo chiếm mật độ rất ít so có lực lượng lao động phi chính thức, nên số người tham dự bảo hiểm tự nguyện rất ít.

Muốn động viên lao động phi chính thức tham dự BHXH, theo tôi, Nhà nước phải tăng mức hỗ trợ phí đâyng bảo hiểm cho hộ nghèo lên 50%, hộ cận nghèo 40%, đối tượng còn lại hỗ trợ 20-30% mức phí đâyng bảo hiểm tự nguyện, đồng thời phải đẩy mạnh tuyên truyền để người dân hiểu rằng, khi còn sức lao động, họ trích 1 phần lương bổng tham dự bảo hiểm tự nguyện, khi hết tuổi lao động, ngoài được hưởng lương bổng hưu hàng tháng, họ còn được hưởng một vài chế độ bảo hiểm y tế như đối có người tham dự BHXH ép buộc ở khu vực lao động chính thức.

Thưa ông, vấn đề là ngân sách nhà nước lấy đâu ra tiền để hỗ trợ cho người tham dự bảo hiểm tự nguyện?

Hiện nước ta có dao động 1,6 triệu người từ 80 tuổi trở lên, hàng năm ngân sách nhà nước phải bỏ ra 5.200 tỷ đồng trợ cấp tuổi già, cùng thêm hơn 1.000 tỷ đồng để mua bảo hiểm y tế cho đối tượng này. Nếu bây giờ ngân sách không bỏ tiền ra để hỗ trợ lực lượng lao động phi chính thức mua bảo hiểm tự nguyện thì 15-20 năm sau vẫn phải bỏ tiền ra để trợ cấp tuổi già và mua bảo hiểm y tế cho họ có số tiền mỗi năm 1 nhiều do tuổi thọ trung bình ngày 1 tăng. Đằng nào ngân sách cũng phải chi, vì sao không chi trước để giảm sức ép tài chính cho tương lai.

Đối có một vài người về hưu trước năm 1995, ngân sách nhà nước phải chi trả trọn vẹn lương bổng hưu (năm 2017 dao động 44.000 tỷ đồng). Đối tượng này càng càng ngày càng giảm, ngân sách sẽ giảm chi, nên có thể lấy từ nguồn này để mua bảo hiểm tự nguyện cho lao động ở khu vực phi chính thức.

Rất nhiều người dân không tham dự BHXH tự nguyện, nhưng lại tham dự bảo hiểm nhân thọ, phi nhân thọ. Nếu lôi kéo được đa phần người dân tham dự bảo hiểm tự nguyện, hàng năm, ngân sách nhà nước được sử dụng hàng trăm ngàn tỷ đồng từ tiền phí bảo hiểm, số tiền này được đầu tư trở lại nền kinh tế không phải trả lãi như sử dụng tiền của công ty bảo hiểm. Nguồn lợi từ đầu tư tiền phí bảo hiểm dùng để hỗ trợ người dân tham dự bảo hiểm tự nguyện.

Các cơ chế, chính sách phân phối hàng trên đã đủ chưa, thưa ông?

Vẫn chưa đủ mà chúng ta còn phải thi công chính sách phân phối hàng bảo hiểm tự nguyện linh hoạt Bên cạnh đây, trong đây có việc tìm hiểu rút ngắn điều kiện thời gian tham dự BHXH để được hưởng lương bổng hưu như chỉ đạo của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng.

Theo Luật BHXH năm 2014, người lao động tham dự bảo hiểm tự nguyện được hưởng lương bổng hưu khi đủ 60 tuổi đối có nam và đủ 55 tuổi đối có nữ, đồng thời phải tham dự đủ 20 năm đâyng BHXH trở lên. Quy định này không khác gì so có BHXH ép buộc tiến hành đối có khu vực lao động chính thức và không thích hợp có thực ở cuộc sống vì bởi thế đã loại hàng triệu người trên 40 tuổi đối có nam và trên 35 tuổi đối có nữ khỏi “sân chơi” bảo hiểm tự nguyện. Vì bây giờ họ tham dự thì khi đủ tuổi nghỉ hưu vẫn chưa đủ thời gian tham dự đâyng bảo hiểm.

Vì vậy, theo tôi, thời gian tham dự đâyng bảo hiểm tự nguyện tối thiểu có thể kiến trúc linh hoạt xuống 10-15 năm, ai có điều kiện, có nhu cầu có thể tham dự đâyng bảo hiểm 30-35 năm để được hưởng lương bổng hưu tối đa bằng 75% mức bình tháng đâyng BHXH như đối có bảo hiểm ép buộc. Trong trường hợp người lao động chưa đủ thời gian đâyng bảo hiểm không may bị chết hoặc vì nguồn gốc nào đây không tham dự nữa thì được hoàn trả lại trọn vẹn số tiền họ đã đâyng cùng thêm tiền lãi, không trả lại số tiền ngân sách đã hỗ trợ họ để đâyng bảo hiểm.

Bạn đang xem chuyên mục Blog Tai Chinh Bat Dong San ở Duanvincitygrandpark.net